Geskryf deur: Eugene van der Walt
Wanneer ‘n geskil op jou lessenaar beland, is die eerste instink dikwels om reguit hof toe te gaan. Litigasie het beslis sy plek, maar dit is nie altyd die vinnigste, mees koste‑effektiewe of verstandigste eerste stap nie. Om die volle reeks opsies tot jou beskikking te verstaan, plaas jou in beheer van hoe ‘n geskil opgelos word, eerder as om net aan die proses uitgelewer te wees.
Litigasie is nie die enigste instrument nie
Hoflitigasie is die formele proses om ‘n geskil voor ‘n regter of landdros op te los, wat ‘n bindende beslissing lewer. Dit is soms presies wat ‘n saak nodig het, veral waar ‘n regsbeginsel beslis moet word, waar dringende verligting benodig word, of waar die ander kant eenvoudig weier om deel te neem. Maar dit bring ook sy eie nadele: dit is openbaar, wat beteken dat jou geskil en die dokumente wat daarmee saamgaan deel van die hofrekord word en dus nie privaat bly nie. Dit kan stadig wees, en die koste en uitkoms is dikwels buite jou beheer. ’n Slim benadering is om eers die alternatiewe te oorweeg en litigasie bewustelik te kies, eerder as impulsief.
Onderhandeling
Die eenvoudigste en mees direkte weg om ’n geskil op te los, is deur onderhandeling, hetsy direk of deur die partye se onderskeie prokureurs. ‘n Groot aantal geskille skik op hierdie manier, dikwels vinnig en teen ‘n breukdeel van die koste van ‘n verhoor. ‘n Goed opgestelde eisbrief wat jou posisie duidelik uiteensit is dikwels genoeg om die ander kant na die tafel toe te bring. Die voordeel van onderhandeling is dat jy volle beheer oor die uitkoms behou, want niks word ooreengekom tensy jy daartoe instem nie.
Bemiddeling
Waar direkte onderhandeling vasval, is bemiddeling dikwels die volgende stap. ‘n Neutrale, opgeleide bemiddelaar help die partye om hul eie oplossing te vind. Die bemiddelaar gee nie ’n bindende beslissing nie en die uitkoms bly in die hande van die partye self. Bemiddeling is vertroulik, heelwat vinniger as litigasie oor die algemeen, en veral waardevol waar ‘n voortgaande verhouding, soos tussen familielede, sakevennote of bure, bewaar moet word. ‘n Skikking wat deur bemiddeling bereik word, kan ‘n hofbevel gemaak word, wat dit dieselfde krag as ‘n vonnis gee.
Arbitrasie
Arbitrasie is ‘n meer formele alternatief waarin die partye ‘n private arbiter aanstel, dikwels ‘n deskundige op die betrokke gebied, om die saak aan te hoor en ‘n bindende beslissing genaamd ‘n toekenning te lewer. Dit word gereeld in kommersiële en konstruksiegeskille gebruik. Arbitrasie bied privaatheid en die vermoë om ‘n besluitnemer met spesialiskennis te kies, en dit is dikwels vinniger as wat die hofrol toelaat, alhoewel dit sy eie koste dra. Baie kontrakte bevat ‘n klousule wat vereis dat geskille na arbitrasie verwys word, dus is dit altyd die moeite werd om eers jou ooreenkoms na te gaan.
Om die regte pad te kies
Die beste weg hang af van die aard van die geskil, die verhouding tussen die partye, die dringendheid van die saak en wat jy uiteindelik wil bereik. ’n Eenvoudige manier om dit te verstaan:
- As die bewaring van ‘n verhouding saak maak, is bemiddeling dikwels die sterkste keuse.
- As jy ‘n bindende beslissing van ‘n spesialis benodig en die saak privaat wil hou, mag arbitrasie jou die beste pas.
- As ‘n regsbeginsel besleg moet word, dringende verligting benodig word, of die ander kant nie te goeder trou wil deelneem nie, mag litigasie die regte en nodige instrument wees.
- In byna elke geval sal ‘n duidelike eisbrief en ‘n poging om eers te onderhandel die saak óf oplos óf jou posisie versterk as dit wel voortgaan.
Die waarde van vroeë advies
Die enkele waardevolste stap in enige geskil is om vroeg advies in te win, voordat posisies verhard en koste opstapel. ‘n Ervare prokureur sal jou help om die geskil helder te sien, die opsies eerlik op te weeg en die pad te kies wat jou waarskynlik die die naaste aan jou doel sal bring, hetsy dit om ‘n onderhandelingstafel of in ‘n hofsaal sal wees.
Van Der Walt & Associates help kliënte met litigasie, geskilbeslegting en skikkingsonderhandeling oor ‘n wye verskeidenheid sake. Kontak ons vir ‘n eerste konsultasie.
Hierdie is ‘n algemene inligtingstuk en moet gevolglik nie as regs- of ander professionele advies benut word nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of enige skade of verlies wat volg uit die gebruik van enige inligting hierin vervat nie. Kontak altyd u regsadviseur vir spesifieke en toegepaste advies.